Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη (ή υπερτροφία του προστάτη) είναι η καλοήθης διόγκωση του αδένα, που εμφανίζεται σταδιακά με την ηλικία. Αφορά περίπου τους μισούς άνδρες στα 60 και τους περισσότερους μετά τα 80. Δεν είναι καρκίνος και δεν μετατρέπεται σε καρκίνο, μπορεί όμως να επηρεάσει σημαντικά την ούρηση, τον ύπνο και την ποιότητα ζωής.
Πού βρίσκεται ο προστάτης και γιατί μεγαλώνει
Ο προστάτης βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει την ουρήθρα, τον σωλήνα από τον οποίο περνούν τα ούρα. Με την ηλικία, υπό την επίδραση των ανδρικών ορμονών, ο αδένας μεγαλώνει. Καθώς μεγαλώνει, πιέζει την ουρήθρα σαν σφιχτό δαχτυλίδι και η κύστη πρέπει να «σπρώχνει» περισσότερο για να αδειάσει.
Το μέγεθος του προστάτη δεν αντιστοιχεί πάντα στα συμπτώματα: ένας μικρός προστάτης μπορεί να ενοχλεί πολύ και ένας μεγάλος καθόλου.
Συμπτώματα της υπερπλασίας του προστάτη
Συμπτώματα κένωσης
- αδύναμη ροή ούρων ή ροή που διακόπτεται
- δυσκολία ή καθυστέρηση στην έναρξη της ούρησης
- αίσθημα ότι η κύστη δεν αδειάζει πλήρως
- σταγόνες μετά την ούρηση
Συμπτώματα αποθήκευσης
- συχνοουρία, ιδίως τη νύχτα (νυχτουρία)
- επιτακτική ανάγκη για ούρηση
- μερικές φορές μικρή διαφυγή ούρων
Αν δεν αντιμετωπιστεί, η υπερπλασία μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές: κατακράτηση ούρων (η κύστη δεν αδειάζει καθόλου, κατάσταση επείγουσα), επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, πέτρες στην κύστη και, σπάνια, βλάβη στα νεφρά.
Υπερπλασία ή καρκίνος του προστάτη;
Η υπερπλασία δεν γίνεται καρκίνος. Οι δύο παθήσεις όμως μπορεί να συνυπάρχουν στον ίδιο άνδρα, και ο καρκίνος στα αρχικά στάδια συνήθως δεν δίνει κανένα σύμπτωμα. Γι’ αυτό, πριν αποδοθούν τα συμπτώματα στην υπερπλασία, ο ουρολόγος κάνει δακτυλική εξέταση και μέτρηση PSA όπου ενδείκνυται. Δείτε για τον καρκίνο του προστάτη και το PSA και πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος. Αν τα συμπτώματα συνοδεύονται από πόνο ή πυρετό, σκεφτόμαστε περισσότερο την προστατίτιδα.
Πώς γίνεται η διάγνωση
- ιστορικό και ερωτηματολόγιο συμπτωμάτων (IPSS), που βαθμολογεί πόσο ενοχλούν
- δακτυλική εξέταση του προστάτη
- γενική ούρων και PSA
- υπερηχογράφημα νεφρών, κύστης και προστάτη, με μέτρηση του υπολείμματος ούρων
- ροομετρία, που μετρά τη δύναμη της ροής
- ημερολόγιο ούρησης, όταν κυριαρχεί η νυχτουρία
Αντιμετώπιση χωρίς φάρμακα
Όταν τα συμπτώματα είναι ήπια και δεν υπάρχουν επιπλοκές, η πρώτη επιλογή είναι συχνά η παρακολούθηση με αλλαγές στις συνήθειες. Πολλοί άνδρες βελτιώνονται σημαντικά μόνο με αυτές:
- λιγότερα υγρά τις 2 ώρες πριν τον ύπνο, χωρίς να μειώνετε το νερό μέσα στη μέρα
- περιορισμός του καφέ και του αλκοόλ, που ερεθίζουν την κύστη
- διπλή ούρηση: μετά την ούρηση περιμένετε λίγο και ξαναπροσπαθήστε
- εκπαίδευση της κύστης, με σταδιακή αύξηση του χρόνου ανάμεσα στις ουρήσεις
- αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, τακτική άσκηση και έλεγχος του βάρους
- έλεγχος των φαρμάκων που παίρνετε, γιατί κάποια (όπως ορισμένα αντιισταμινικά και αποσυμφορητικά) δυσκολεύουν την ούρηση
Φυτικά σκευάσματα και φυσική αντιμετώπιση
Φυτικά σκευάσματα, όπως το εκχύλισμα saw palmetto, είναι δημοφιλή. Οι μεγάλες μελέτες όμως δεν έχουν δείξει σταθερό όφελος σε σχέση με το εικονικό φάρμακο. Αν θέλετε να τα δοκιμάσετε, συζητήστε το με τον ουρολόγο σας, ώστε να μην καθυστερήσει η διάγνωση και να μην υπάρξουν αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.
Φάρμακα για τον προστάτη
- Άλφα-αναστολείς: χαλαρώνουν τους μύες του προστάτη και της ουρήθρας και βελτιώνουν τη ροή μέσα σε λίγες ημέρες. Πιθανές παρενέργειες: ζάλη ή πτώση της πίεσης κατά την έγερση και μειωμένη ή «ξηρή» εκσπερμάτωση.
- Αναστολείς της 5-άλφα αναγωγάσης: μικραίνουν σταδιακά τον προστάτη και μειώνουν τον κίνδυνο κατακράτησης και χειρουργείου. Χρειάζονται αρκετούς μήνες για να δράσουν και μειώνουν το PSA περίπου στο μισό, κάτι που πρέπει να γνωρίζει ο γιατρός που το ελέγχει. Μπορεί να επηρεάσουν τη στύση, τη libido ή την εκσπερμάτωση.
- Συνδυασμός των δύο, σε μεγαλύτερους προστάτες.
- Ταδαλαφίλη σε καθημερινή μικρή δόση: βελτιώνει τα συμπτώματα του προστάτη και ταυτόχρονα τη στύση, όταν συνυπάρχει στυτική δυσλειτουργία.
- Φάρμακα για την κύστη, όταν κυριαρχούν η επιτακτικότητα και η συχνοουρία.
Η επιλογή του φαρμάκου εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, το μέγεθος του προστάτη, τη σεξουαλική ζωή και τα άλλα φάρμακα που παίρνετε.
Επεμβατική θεραπεία
Επέμβαση χρειάζεται όταν τα φάρμακα δεν αρκούν, όταν ο άνδρας δεν θέλει μακροχρόνια αγωγή ή όταν εμφανιστούν επιπλοκές, όπως κατακράτηση, πέτρες στην κύστη ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις. Όλες οι σύγχρονες επεμβάσεις γίνονται από την ουρήθρα, χωρίς τομή:
- Laser προστάτη (εξάχνωση GreenLight PVP): αφαιρεί τον ιστό που αποφράσσει, με ελάχιστη αιμορραγία και γρήγορη ανάρρωση, κατάλληλη και για άνδρες που παίρνουν αντιπηκτικά. Δείτε τη σελίδα για το laser προστάτη.
- Διουρηθρική προστατεκτομή (TURP ή διπολική TURIS): η κλασική επέμβαση με μακρά εμπειρία και πολύ καλά αποτελέσματα.
- Πυρηνοποίηση με laser (HoLEP) για μεγάλους προστάτες, και νεότερες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές σε επιλεγμένους άνδρες.
Η καταλληλότερη μέθοδος εξαρτάται από το μέγεθος του προστάτη, την υγεία σας και το πόσο σημαντική είναι για εσάς η διατήρηση της εκσπερμάτωσης. Αυτό το συζητάτε αναλυτικά με τον ουρολόγο.
Πότε να δείτε ουρολόγο άμεσα
- δεν μπορείτε να ουρήσετε καθόλου και η κοιλιά πονάει (κατακράτηση: πηγαίνετε σε νοσοκομείο)
- αίμα στα ούρα
- πυρετός με κάψιμο στην ούρηση
- πόνος στη μέση ή μείωση της ποσότητας των ούρων
Συχνές ερωτήσεις
Η υπερπλασία του προστάτη γίνεται καρκίνος;
Όχι, η υπερπλασία δεν μετατρέπεται σε καρκίνο. Μπορεί όμως να συνυπάρχουν, γι’ αυτό χρειάζεται εξέταση από ουρολόγο και, όπου ενδείκνυται, μέτρηση PSA.
Υπάρχει θεραπεία του προστάτη χωρίς φάρμακα;
Στα ήπια συμπτώματα, ναι: αλλαγές στα υγρά, στον καφέ και στο αλκοόλ, εκπαίδευση της κύστης και τακτική παρακολούθηση βοηθούν πολλούς άνδρες. Αν τα συμπτώματα ενοχλούν, τα φάρμακα ή οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι έχουν πολύ καλά αποτελέσματα.
Τα φάρμακα για τον προστάτη έχουν παρενέργειες;
Όπως όλα τα φάρμακα, μπορεί να έχουν. Οι άλφα-αναστολείς μπορεί να προκαλέσουν ζάλη και μειωμένη εκσπερμάτωση, ενώ οι αναστολείς της 5-άλφα αναγωγάσης μπορεί να επηρεάσουν τη στύση ή τη libido. Ο ουρολόγος επιλέγει το φάρμακο που σας ταιριάζει καλύτερα.
Πρέπει να χειρουργηθώ;
Όχι πάντα. Οι περισσότεροι άνδρες ελέγχονται με παρακολούθηση ή φάρμακα. Επέμβαση συστήνεται όταν η αγωγή δεν αρκεί ή όταν υπάρχουν επιπλοκές.
Η επέμβαση στον προστάτη επηρεάζει τη σεξουαλική ζωή;
Η στύση συνήθως δεν επηρεάζεται. Συχνή είναι όμως η ανάδρομη εκσπερμάτωση, δηλαδή το σπέρμα κατευθύνεται στην κύστη αντί να βγαίνει προς τα έξω. Δεν είναι επικίνδυνη, αλλά καλό είναι να τη συζητήσετε πριν από την επέμβαση.
Κλείστε ραντεβού
Αν έχετε αδύναμη ροή, νυχτουρία ή συχνοουρία, κλείστε ραντεβού στη Menclinic στον Χολαργό ή καλέστε στο 210 6533 586.