Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ), γνωστά και ως αφροδίσια νοσήματα ή STD/STI, είναι λοιμώξεις που μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή. Πολλά από αυτά δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα στους άνδρες, οπότε ο μόνος τρόπος να ξέρετε αν έχετε κάποιο είναι να κάνετε εξετάσεις. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε ποιες εξετάσεις χρειάζεται ένας άνδρας, πότε να τις κάνει και τι γίνεται αν βγει θετική.
Τι είναι τα ΣΜΝ
Τα ΣΜΝ προκαλούνται από μικρόβια, ιούς ή παράσιτα και μεταδίδονται με την κολπική, πρωκτική ή στοματική επαφή, και ορισμένα και με τη στενή επαφή του δέρματος. Τα συχνότερα στους άνδρες είναι:
- Χλαμύδια και γονόρροια (βλεννόρροια), που προκαλούν ουρηθρίτιδα με κάψιμο και έκκριμα ή καθόλου συμπτώματα
- Σύφιλη, που ξεκινά με ένα ανώδυνο έλκος
- HPV, που προκαλεί κονδυλώματα. Δείτε για τα κονδυλώματα στους άνδρες.
- Έρπης των γεννητικών οργάνων, με επώδυνες φουσκάλες
- HIV και ηπατίτιδα Β και C
- Τριχομονάδα και Mycoplasma genitalium, σπανιότερα
Για τα συμπτώματα και τη θεραπεία κάθε νοσήματος, δείτε τη σελίδα για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Ποιες εξετάσεις για ΣΜΝ χρειάζεται ένας άνδρας
Ένας βασικός έλεγχος για ΣΜΝ στους άνδρες περιλαμβάνει συνήθως:
- Μοριακό έλεγχο (PCR) ούρων για χλαμύδια και γονόρροια: σε δείγμα από τα πρώτα ούρα, ιδανικά τουλάχιστον 1 έως 2 ώρες μετά την τελευταία ούρηση. Ανάλογα με το είδος της επαφής, μπορεί να χρειαστεί και λήψη από τον λαιμό ή τον πρωκτό.
- Εξέταση αίματος για HIV.
- Εξέταση αίματος για σύφιλη.
- Εξετάσεις αίματος για ηπατίτιδα Β και C, ανάλογα με τον εμβολιασμό και τους παράγοντες κινδύνου.
Εφόσον υπάρχουν συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επιπλέον εξετάσεις: λήψη από έκκριμα της ουρήθρας, έλεγχο για τριχομονάδα και Mycoplasma, ή λήψη από φουσκάλα ή έλκος για έρπη και σύφιλη.
Τι δεν ελέγχεται με απλή εξέταση
Για τον HPV δεν υπάρχει αξιόπιστη εξέταση ρουτίνας στους άνδρες: η διάγνωση γίνεται με την κλινική εξέταση όταν υπάρχουν κονδυλώματα. Για τον έρπη, η εξέταση αίματος χωρίς συμπτώματα συνήθως δεν συστήνεται, γιατί δεν δείχνει πότε και πού έγινε η μόλυνση.
Πότε να κάνετε εξετάσεις
- Μετά από επαφή χωρίς προφυλακτικό με νέο ή περιστασιακό σύντροφο.
- Όταν έχετε συμπτώματα: κάψιμο στην ούρηση, έκκριμα, πληγή, φουσκάλες ή εξάνθημα στα γεννητικά όργανα, πόνο στους όρχεις.
- Όταν η σύντροφος διαγνώστηκε με ΣΜΝ.
- Πριν ξεκινήσετε σταθερή σχέση χωρίς προφυλακτικό.
- Τακτικά, για παράδειγμα κάθε χρόνο ή συχνότερα, αν έχετε πολλούς συντρόφους.
Η «περίοδος παραθύρου»
Κάθε λοίμωξη χρειάζεται κάποιο διάστημα από την επαφή μέχρι να ανιχνευθεί στις εξετάσεις. Ενδεικτικά: για χλαμύδια και γονόρροια περίπου 2 εβδομάδες, για HIV με τις σύγχρονες εξετάσεις περίπου 6 εβδομάδες για αξιόπιστο αρνητικό αποτέλεσμα, και για σύφιλη και ηπατίτιδες έως 3 μήνες. Αν κάνετε εξετάσεις νωρίτερα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη. Αν έχετε συμπτώματα, μην περιμένετε: εξεταστείτε αμέσως.
Μέσα σε 72 ώρες από επαφή υψηλού κινδύνου για HIV υπάρχει προφυλακτική αγωγή μετά την έκθεση (PEP). Απευθυνθείτε αμέσως σε νοσοκομείο αναφοράς για HIV.
Γράφονται οι εξετάσεις για ΣΜΝ; Καλύπτονται από τον ΕΟΠΥΥ;
Οι περισσότερες εξετάσεις για ΣΜΝ μπορούν να συνταγογραφηθούν ηλεκτρονικά από γιατρό. Η κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ και η συμμετοχή σας διαφέρουν ανάλογα με την εξέταση και το εργαστήριο, οπότε καλό είναι να ρωτήσετε το εργαστήριο πριν. Για τον έλεγχο HIV υπάρχει και η δυνατότητα δωρεάν και ανώνυμης εξέτασης σε δομές της δημόσιας υγείας. Στη Menclinic σας καθοδηγούμε για το ποιες εξετάσεις χρειάζεστε πραγματικά, ώστε να μην κάνετε περιττές.
Ποια ΣΜΝ θεραπεύονται και ποια όχι
- Θεραπεύονται πλήρως με αντιβίωση: χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη, τριχομονάδα, Mycoplasma.
- Δεν «φεύγουν» αλλά ελέγχονται πολύ καλά: ο HIV, με σύγχρονη αγωγή που επιτρέπει φυσιολογική ζωή και κάνει τον ιό μη μεταδοτικό. Ο έρπης, με φάρμακα που μειώνουν τις εξάρσεις. Ο HPV, που στους περισσότερους ανθρώπους καθαρίζει από το ανοσοποιητικό, ενώ τα κονδυλώματα αφαιρούνται. Η χρόνια ηπατίτιδα Β, που ελέγχεται με αγωγή.
- Η ηπατίτιδα C θεραπεύεται πλέον στη συντριπτική πλειονότητα με σύγχρονα αντιιικά φάρμακα.
Αν βγει θετική εξέταση
- Μην πανικοβληθείτε: τα περισσότερα ΣΜΝ θεραπεύονται εύκολα.
- Ξεκινήστε τη θεραπεία που θα σας δώσει ο γιατρός και ολοκληρώστε την.
- Ενημερώστε τους πρόσφατους συντρόφους, ώστε να εξεταστούν και να θεραπευτούν.
- Αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή μέχρι να σας πει ο γιατρός, συνήθως μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία και των δύο.
- Κάντε επανέλεγχο όπου συστήνεται.
Πρόληψη
- Σωστή χρήση προφυλακτικού σε κάθε επαφή.
- Εμβόλιο για τον HPV, που συστήνεται και στους άνδρες, και εμβόλιο για την ηπατίτιδα Β.
- Τακτικός έλεγχος, ιδίως με νέους συντρόφους.
- Για άτομα με υψηλό κίνδυνο για HIV, υπάρχει προφυλακτική αγωγή πριν από την έκθεση (PrEP).
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι τα ΣΜΝ ή STD;
Είναι λοιμώξεις που μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή, όπως τα χλαμύδια, η γονόρροια, η σύφιλη, ο HPV, ο έρπης και ο HIV. STD είναι ο αγγλικός όρος.
Ποιες εξετάσεις για ΣΜΝ πρέπει να κάνει ένας άνδρας;
Συνήθως εξέταση ούρων (PCR) για χλαμύδια και γονόρροια και εξετάσεις αίματος για HIV, σύφιλη και ηπατίτιδες. Ανάλογα με τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να προσθέσει και άλλες.
Γράφονται οι εξετάσεις για ΣΜΝ από τον ΕΟΠΥΥ;
Οι περισσότερες μπορούν να συνταγογραφηθούν ηλεκτρονικά από γιατρό. Η κάλυψη και η συμμετοχή διαφέρουν ανά εξέταση και εργαστήριο, οπότε ρωτήστε πριν. Ο έλεγχος HIV γίνεται και δωρεάν σε δομές της δημόσιας υγείας.
Ποια ΣΜΝ δεν θεραπεύονται;
Ο HIV, ο έρπης, ο HPV και η χρόνια ηπατίτιδα Β δεν εξαλείφονται πάντα, αλλά ελέγχονται πολύ καλά. Τα χλαμύδια, η γονόρροια, η σύφιλη και η τριχομονάδα θεραπεύονται πλήρως.
Πόσο μετά την επαφή να κάνω εξετάσεις;
Για χλαμύδια και γονόρροια περίπου 2 εβδομάδες μετά, για HIV περίπου 6 εβδομάδες και για σύφιλη και ηπατίτιδες έως 3 μήνες. Αν έχετε συμπτώματα, εξεταστείτε αμέσως.
Κλείστε ραντεβού
Για εξέταση και έλεγχο ΣΜΝ με απόλυτη εχεμύθεια, κλείστε ραντεβού στη Menclinic στον Χολαργό ή καλέστε στο 210 6533 586. Στην ομάδα μας συμμετέχει και ο Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Δρ Χρήστος Σταματάκης.