Τι είναι η πρόωρη εκσπερμάτωση
Πρόωρη εκσπερμάτωση έχουμε όταν η εκσπερμάτωση συμβαίνει πολύ νωρίς κατά τη σεξουαλική επαφή, ο άνδρας δεν μπορεί να την καθυστερήσει όσο θα ήθελε και αυτό του προκαλεί άγχος, απογοήτευση ή αποφυγή της επαφής. Δεν αρκεί δηλαδή ένα «γρήγορο» βράδυ: μιλάμε για πρόβλημα όταν συμβαίνει τις περισσότερες φορές και επηρεάζει την ποιότητα ζωής ή τη σχέση.
Για αναφορά, ο μέσος χρόνος από τη διείσδυση έως την εκσπερμάτωση στον γενικό πληθυσμό είναι περίπου 5 με 6 λεπτά, με μεγάλες διακυμάνσεις από άνδρα σε άνδρα. Η Διεθνής Εταιρεία Σεξουαλικής Ιατρικής (ISSM) ορίζει την πρόωρη εκσπερμάτωση με τρία κριτήρια:
- Χρόνος: η εκσπερμάτωση συμβαίνει πάντα ή σχεδόν πάντα μέσα σε περίπου 1 λεπτό από τη διείσδυση (στη δια βίου μορφή) ή υπάρχει σημαντική μείωση του χρόνου, συνήθως κάτω από 3 λεπτά (στην επίκτητη μορφή).
- Έλεγχος: αδυναμία καθυστέρησης της εκσπερμάτωσης σε όλες ή σχεδόν όλες τις επαφές.
- Επιπτώσεις: άγχος, ενόχληση, απογοήτευση ή αποφυγή της σεξουαλικής επαφής.
Περίπου 1 στους 5 άνδρες αναφέρει ότι «τελειώνει γρήγορα». Η αυστηρά ορισμένη, δια βίου πρόωρη εκσπερμάτωση είναι σπανιότερη, αλλά και οι ηπιότερες μορφές αξίζουν αξιολόγηση όταν ενοχλούν.
Οι τύποι της πρόωρης εκσπερμάτωσης
1. Δια βίου (πρωτογενής ή χρόνια). Υπάρχει από τις πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες και συνεχίζεται σε κάθε σύντροφο. Θεωρείται ότι έχει κυρίως νευροβιολογική βάση, με ρόλο της σεροτονίνης στον εγκέφαλο και πιθανή γενετική προδιάθεση.
2. Επίκτητη (δευτερογενής). Εμφανίζεται κάποια στιγμή στη ζωή, σταδιακά ή ξαφνικά, ενώ πριν η εκσπερμάτωση ήταν φυσιολογική. Συχνά υπάρχει από πίσω μια αιτία που μπορεί να βρεθεί και να θεραπευτεί.
3. Μεταβλητή και «υποκειμενική». Στη μεταβλητή μορφή τα γρήγορα επεισόδια εναλλάσσονται με φυσιολογικά και θεωρείται μέρος του φυσιολογικού εύρους. Στην υποκειμενική, ο χρόνος είναι κανονικός αλλά ο άνδρας αισθάνεται ότι τελειώνει γρήγορα. Εδώ συνήθως βοηθούν περισσότερο η ενημέρωση και η ψυχοσεξουαλική υποστήριξη παρά τα φάρμακα.
Αιτίες της πρόωρης εκσπερμάτωσης
Για χρόνια η πρόωρη εκσπερμάτωση θεωρούνταν αποκλειστικά ψυχολογικό πρόβλημα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για συνδυασμό βιολογικών και ψυχολογικών παραγόντων.
Βιολογικοί παράγοντες
- Στυτική δυσλειτουργία: είναι από τις πιο συχνές αιτίες της επίκτητης μορφής. Ο άνδρας, φοβούμενος ότι θα χάσει τη στύση, «βιάζεται» να ολοκληρώσει. Δείτε τον οδηγό μας για τη στυτική δυσλειτουργία.
- Προστατίτιδα: η φλεγμονή του προστάτη, ιδίως η χρόνια προστατίτιδα, συνδέεται συχνά με πρόωρη ή επώδυνη εκσπερμάτωση. Όταν θεραπευτεί, βελτιώνεται συνήθως και η εκσπερμάτωση.
- Θυρεοειδής: ο υπερθυρεοειδισμός σχετίζεται με πρόωρη εκσπερμάτωση και διορθώνεται με τη ρύθμιση του θυρεοειδή.
- Νευροβιολογία και κληρονομικότητα: διαφορές στη λειτουργία της σεροτονίνης και στα αντανακλαστικά της εκσπερμάτωσης, κυρίως στη δια βίου μορφή.
- Διακοπή ορισμένων φαρμάκων ή ουσιών, όπως οπιοειδή ή αντικαταθλιπτικά.
Ψυχολογικοί παράγοντες
- Άγχος επίδοσης και φόβος αποτυχίας
- Στρες, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση
- Προβλήματα στη σχέση ή νέος σύντροφος
- Αραιές σεξουαλικές επαφές ή πρώιμες εμπειρίες «βιαστικού» σεξ
Συχνά οι δύο κατηγορίες τροφοδοτούν η μία την άλλη: ένα βιολογικό πρόβλημα φέρνει άγχος, και το άγχος επιδεινώνει την εκσπερμάτωση. Γι’ αυτό η αξιολόγηση πρέπει να τα εξετάζει και τα δύο.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στη συζήτηση με τον ανδρολόγο, σε απόλυτα εμπιστευτικό περιβάλλον. Ο γιατρός θα ρωτήσει πότε ξεκίνησε το πρόβλημα, πόσο γρήγορα συμβαίνει η εκσπερμάτωση, αν συμβαίνει με κάθε σύντροφο, αν υπάρχουν προβλήματα στύσης και πώς επηρεάζεται η σχέση. Συχνά χρησιμοποιείται και ένα σύντομο τυποποιημένο ερωτηματολόγιο (PEDT).
Ακολουθεί κλινική εξέταση και, μόνο όπου χρειάζεται, στοχευμένες εξετάσεις: για παράδειγμα έλεγχος για προστατίτιδα, θυρεοειδικές ορμόνες ή τεστοστερόνη αν συνυπάρχει στυτική δυσλειτουργία. Ο σκοπός είναι να βρεθεί αν υπάρχει αιτία που θεραπεύεται.
Θεραπεία της πρόωρης εκσπερμάτωσης
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τον τύπο και την αιτία. Ο στόχος δεν είναι απλώς να «κρατάτε περισσότερο», αλλά να αποκτήσετε έλεγχο και να βελτιωθεί η σεξουαλική ζωή και για τους δύο συντρόφους. Συχνά ο καλύτερος συνδυασμός είναι φαρμακευτική αγωγή μαζί με τεχνικές συμπεριφοράς.
1. Αντιμετώπιση της αιτίας
Όταν η πρόωρη εκσπερμάτωση οφείλεται σε στυτική δυσλειτουργία, προστατίτιδα ή θυρεοειδή, η θεραπεία της αιτίας είναι το πρώτο βήμα και συχνά λύνει και το πρόβλημα της εκσπερμάτωσης.
2. Φαρμακευτική θεραπεία
- Δαποξετίνη: είναι το μόνο χάπι από το στόμα που έχει εγκριθεί ειδικά για την πρόωρη εκσπερμάτωση. Λαμβάνεται κατά περίπτωση, περίπου 1 έως 3 ώρες πριν από την επαφή, και όχι καθημερινά. Χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή, γιατί δεν κάνει για όλους (για παράδειγμα σε ορισμένα καρδιολογικά προβλήματα ή σε συνδυασμό με ορισμένα φάρμακα).
- Τοπικά αναισθητικά σπρέι ή κρέμες: σκευάσματα με λιδοκαΐνη και πριλοκαΐνη μειώνουν την ευαισθησία της βαλάνου και καθυστερούν την εκσπερμάτωση, χωρίς να επηρεάζουν τον υπόλοιπο οργανισμό. Υπάρχει εγκεκριμένο σπρέι για αυτή την ένδειξη.
- Άλλα φάρμακα με ιατρική οδηγία: ορισμένα αντικαταθλιπτικά (SSRI) σε καθημερινή χορήγηση καθυστερούν την εκσπερμάτωση και χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένους άνδρες, πάντα με καθοδήγηση γιατρού.
- Χάπια για τη στύση (αναστολείς PDE5): βοηθούν όταν η πρόωρη εκσπερμάτωση συνυπάρχει με στυτική δυσλειτουργία. Δείτε περισσότερα για τη φαρμακευτική θεραπεία.
3. Ασκήσεις και τεχνικές συμπεριφοράς
- Τεχνική «διακοπής και επανέναρξης» (stop-start): η διέγερση διακόπτεται λίγο πριν από το «σημείο χωρίς επιστροφή» και ξαναρχίζει όταν υποχωρήσει η ένταση. Με εξάσκηση ο άνδρας μαθαίνει να αναγνωρίζει και να ελέγχει το σημείο αυτό.
- Τεχνική πίεσης (squeeze): λίγο πριν από την εκσπερμάτωση ασκείται ήπια πίεση στη βάση της βαλάνου για μερικά δευτερόλεπτα, ώστε να μειωθεί η ένταση.
- Ασκήσεις πυελικού εδάφους (Kegel): η ενδυνάμωση των μυών της λεκάνης βοηθά ορισμένους άνδρες να ελέγχουν καλύτερα την εκσπερμάτωση.
Οι τεχνικές αυτές χρειάζονται υπομονή και εξάσκηση για εβδομάδες. Αποδίδουν καλύτερα όταν συμμετέχει και η σύντροφος και όταν συνδυάζονται με φαρμακευτική αγωγή στην αρχή.
4. Ψυχοσεξουαλική υποστήριξη
Όταν κυριαρχούν το άγχος επίδοσης ή προβλήματα στη σχέση, η συνεργασία με ψυχολόγο με εμπειρία στη σεξουαλική υγεία κάνει μεγάλη διαφορά, μόνη της ή μαζί με τη φαρμακευτική θεραπεία. Στη Menclinic υπάρχει δυνατότητα ψυχολογικής υποστήριξης στον ίδιο χώρο. Η πρόωρη εκσπερμάτωση επηρεάζει και τη σύντροφο, γι’ αυτό διαβάστε και για την επίδραση της πρόωρης εκσπερμάτωσης στη γυναίκα.
Τι δεν συνιστάται
Χειρουργικές επεμβάσεις ή ενέσεις στη βάλανο για την πρόωρη εκσπερμάτωση δεν συνιστώνται από τις ευρωπαϊκές ουρολογικές κατευθυντήριες οδηγίες, γιατί δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους.
Χάπια από το φαρμακείο χωρίς συνταγή, φυτικά και βιταμίνες: τι ισχύει
Πολλοί άνδρες αναζητούν «χάπι για να μην τελειώνω γρήγορα» από το φαρμακείο ή το ίντερνετ, χωρίς να δουν γιατρό. Τι πρέπει να ξέρετε:
- Το εγκεκριμένο χάπι χρειάζεται συνταγή. Η δαποξετίνη δίνεται μόνο μετά από ιατρική αξιολόγηση, για τη δική σας ασφάλεια.
- Φυτικά χάπια και συμπληρώματα που διαφημίζονται για καθυστέρηση της εκσπερμάτωσης δεν έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα σε σοβαρές μελέτες.
- Βιταμίνες: δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι κάποια βιταμίνη θεραπεύει την πρόωρη εκσπερμάτωση. Βοηθούν μόνο αν υπάρχει πραγματική έλλειψη, που διαπιστώνεται με εξετάσεις.
- Προσοχή στα σκευάσματα από το ίντερνετ: ο ΕΟΦ έχει εντοπίσει επανειλημμένα «φυσικά» προϊόντα που περιείχαν κρυφά φαρμακευτικές ουσίες, με κίνδυνο για την υγεία. Διαβάστε τι προειδοποιεί ο ΕΟΦ.
- Προφυλακτικά καθυστέρησης με ήπιο τοπικό αναισθητικό διατίθενται ελεύθερα και βοηθούν κάποιους άνδρες σε ήπιες περιπτώσεις.
Αν το πρόβλημα επιμένει, μια επίσκεψη στον ανδρολόγο είναι ο πιο γρήγορος και ασφαλής δρόμος, γιατί θα βρει την αιτία και θα προτείνει θεραπεία που ταιριάζει σε εσάς.
Πότε να δείτε ανδρολόγο
- Όταν η εκσπερμάτωση συμβαίνει τις περισσότερες φορές πολύ γρήγορα και σας προβληματίζει.
- Όταν το πρόβλημα εμφανίστηκε ξαφνικά, ενώ πριν ήταν όλα φυσιολογικά.
- Όταν συνυπάρχουν προβλήματα στύσης, πόνος στην εκσπερμάτωση ή συμπτώματα από το ουροποιητικό.
- Όταν αποφεύγετε τις επαφές ή επηρεάζεται η σχέση σας.
Κλείστε ραντεβού στη Menclinic στον Χολαργό στο 210 6533 586 ή online. Η επίσκεψη γίνεται με απόλυτη εχεμύθεια.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο πρέπει να κρατάει κανονικά η επαφή;
Τελειώνω γρήγορα: είναι πρόωρη εκσπερμάτωση;
Υπάρχει χάπι για την πρόωρη εκσπερμάτωση;
Μπορώ να πάρω χάπι από το φαρμακείο χωρίς συνταγή;
Βοηθούν οι βιταμίνες ή τα φυτικά χάπια;
Θεραπεύεται οριστικά η πρόωρη εκσπερμάτωση;
Σχετίζεται με τη στυτική δυσλειτουργία;
Η πρόωρη εκσπερμάτωση έχει σχέση με τον προστάτη;
Ο ιατρός μας
Ο Δρ Αναστάσιος Λιβάνιος είναι Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Ιατρικής Cluj-Napoca και τακτικό μέλος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας. Το 2015 ίδρυσε τη Menclinic, την ανδρολογική κλινική στον Χολαργό που εξειδικεύεται στα σεξουαλικά προβλήματα των ανδρών.
Το περιεχόμενο ελέγχθηκε ιατρικά από τον Δρ Αναστάσιο Λιβάνιο, Χειρουργό Ουρολόγο – Ανδρολόγο. Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.